Omawiamy prawomocny wyrok (sygn. VIII ACa 5470/25). Stronę powodową zanonimizowaliśmy — piszemy o „konsumencie"; nazwę pozwanego banku (Raiffeisen Bank International AG, następca prawny EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce) pozostawiamy. Orzeczenie dobrze pokazuje, że umowę frankową można skutecznie podważyć także wtedy, gdy kredyt został już w całości spłacony.
Czego dotyczyła sprawa
Konsument zawarł w 2008 r. umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF na kwotę 135 000 zł. Kredyt wypłacono i spłacano w złotych, a saldo zadłużenia bank przeliczał po własnym kursie z tabeli. Umowę w całości wykonano — kredyt został spłacony. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz konsumenta 326 208,47 zł tytułem zwrotu świadczeń nienależnych. Bank wniósł apelację — Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił ją w całości i obciążył bank kosztami.
1. Klauzule indeksacyjne były niedozwolone, a bez nich umowa upada
Mechanizm indeksacji odsyłał do kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów. Sąd potraktował klauzulę ryzyka walutowego i klauzulę przeliczeniową (spreadową) łącznie — jako jeden mechanizm określający główne świadczenia stron. Wystarczy, że jedna z nich jest abuzywna, by upadła całość umowy.
Bank nie poinformował też konsumenta rzetelnie o ryzyku kursowym. Lakoniczne oświadczenie o „świadomości ryzyka" nie spełnia wymogu przejrzystości — konsument powinien zostać uprzedzony, że deprecjacja waluty może być gwałtowna i drastyczna, a nie jedynie „wahająca się".
2. Spłacony kredyt też można podważyć
Bank twierdził, że skoro kredyt został spłacony, badanie abuzywności jest wyłączone. Sąd tego nie podzielił: spłata nie zmienia z mocą wsteczną tego, że w chwili zawarcia umowy konsument był w gorszej pozycji. Ograniczenie ochrony wyłącznie do okresu wykonywania umowy zostało uznane przez TSUE za niezgodne z dyrektywą 93/13 (wyrok z 9 lipca 2020 r., C-698/18 i C-699/18).
3. Odsetki od wezwania do zapłaty, bez sformalizowanego oświadczenia
Bank przekonywał, że odsetki należą się dopiero od oświadczenia konsumenta o świadomości skutków nieważności złożonego na rozprawie. Sąd uznał ten pogląd za nieaktualny. Powołując się na wyroki TSUE z 7 grudnia 2023 r. (C-140/22) i z 14 grudnia 2023 r. (C-28/22) wskazał, że wymagalność roszczenia konsumenta wiąże się z wezwaniem do zapłaty (doręczeniem pozwu i modyfikacji powództwa), a nie z późniejszym sformalizowanym oświadczeniem. To bezpośrednio wpływa na wysokość zasądzanych odsetek.
4. Teoria dwóch kondykcji utrzymana mimo wyroku TSUE „Lubreczlik"
Bank, powołując się na wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. (C-396/24, Lubreczlik), domagał się zastosowania tzw. teorii salda i oddalenia powództwa. Sąd odrzucił tę wykładnię jako zbyt szeroką: wyrok Lubreczlik dotyczy sytuacji, w której konsument jest stroną pozwaną (sprawy z powództwa banku o zwrot kapitału). W sprawach z powództwa konsumenta o zapłatę nadal obowiązuje teoria dwóch kondykcji — każdej stronie przysługuje odrębne roszczenie o zwrot tego, co świadczyła.
Co to oznacza dla kredytobiorcy
Wyrok pokazuje kierunek, w jakim idą sądy, ale nie przesądza żadnej innej sprawy — każda umowa oceniana jest indywidualnie. Warto przyjrzeć się umowie, jeśli:
— masz kredyt powiązany z kursem CHF (indeksowany lub denominowany);
— kredyt wciąż spłacasz albo spłaciłeś go niedawno;
— w umowie przeliczenia oparto na kursie z tabeli banku, bez jasnych kryteriów.
Sprawdzimy Twoją umowę kredytu CHF
Zestawimy Twoją umowę z orzecznictwem i powiemy wprost, czy widzimy podstawy do działania — również przy kredycie już spłaconym. Analiza jest bezpłatna i niezobowiązująca.
Bezpłatna analiza umowy →Najczęstsze pytania
Spłaciłem już kredyt frankowy — czy jest za późno?
Czy ważne jest, że bank stosował kursy zbliżone do rynkowych?
Od kiedy liczą się odsetki za opóźnienie?
Omówienie ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dane stron zostały zanonimizowane; nazwę banku, sąd, sygnaturę i datę pozostawiono jako dane jawne. Pełna treść orzeczenia dostępna jest w oficjalnych źródłach, m.in. w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych (orzeczenia.ms.gov.pl). Sygnatury orzeczeń TSUE (m.in. C-396/24, C-140/22, C-28/22, C-698/18) warto zweryfikować na curia.europa.eu. Kwalifikacja konkretnej umowy zależy od jej treści i okoliczności sprawy.